Groeimindset: de kracht van geloven in ontwikkeling

Sommige mensen reageren op tegenslagen met: 'Zie je wel, ik kan het niet.' Anderen zien dezelfde situatie als een kans om te leren. Dit verschil in reactie komt voort uit je mindset: je diepste overtuiging over de ontwikkelbaarheid van je talenten en intelligentie. Psychologe Carol Dweck maakte het onderscheid tussen een statische mindset (fixed mindset) en een groeimindset (growth mindset) wereldberoemd. Waar mensen met een statische mindset geloven dat hun capaciteiten vastliggen, zijn mensen met een groeimindset ervan overtuigd dat ze door inspanning, goede strategieën en leren van anderen kunnen groeien.

Deze eenvoudige overtuiging blijkt een enorme impact te hebben op je leven. Ze bepaalt hoe je omgaat met uitdagingen, feedback en tegenslagen. En het goede nieuws: een groeimindset is geen aangeboren eigenschap, maar een manier van denken die je kunt ontwikkelen.

Van theorie naar praktijk: progressiegericht werken

De inzichten van Dweck hebben een brede beweging op gang gebracht. In Nederland heeft vooral Coert Visser de groeimindset gekoppeld aan de progressiegerichte aanpak. Deze stroming benadrukt dat we vooruitgang kunnen boeken door te focussen op wat werkt en wat beter kan, in plaats van te fixeren op wat niet lukt.

Groeiculturen in organisaties

Terwijl Dweck vooral keek naar de individuele mindset, ontdekte Mary Murphy dat de sociale context minstens zo belangrijk is. Je kunt als persoon nog zo'n sterke groeimindset hebben, maar als je organisatie een 'geniecultuur' cultiveert waarin alleen natuurlijk talent telt, dan wordt die groei onderdrukt.

Toegankelijk en praktisch

De kracht van het concept groeimindset ligt in de eenvoud. Maar juist die eenvoud kan misleidend zijn. Veel mensen denken na één keer lezen te begrijpen wat het inhoudt, terwijl de échte uitdaging ligt in het veranderen van diepgewortelde overtuigingen en gedragspatronen.

Sport en topprestaties

In de sportwereld is de groeimindset misschien nog wel meer zichtbaar dan waar ook. Topsporters als Annemiek van Vleuten en voetballer Teun Koopmeiners zijn levende voorbeelden van wat mogelijk is als je blijft focussen op ontwikkeling in plaats van op bewijzen hoe goed je bent.

Falen als leermoment

Een van de meest ingrijpende verschuivingen die een groeimindset teweegbrengt, is hoe je naar fouten en tegenslagen kijkt. In een statische mindset is een fout het bewijs dat je het niet kan. In een groeimindset is diezelfde fout waardevolle feedback over wat je anders kunt doen.

High-end ondernemen vraagt een power groeimindset

In de zakenwereld wordt de groeimindset vaak gekoppeld aan innovatie en ondernemerschap. Maar wat betekent dat concreet? Meriam Slijkerman laat in haar werk zien dat high-end ondernemen vraagt om wat zij een 'power groeimindset' noemt.

Verborgen potentieel ontdekken

Recenter werk bouwt voort op de fundamenten van Dweck. Denkers als Adam Grant onderzoeken hoe we ons verborgen potentieel kunnen ontsluiten door de juiste groeimindset te cultiveren.

Opvoeding en onderwijs

Misschien wel de belangrijkste vraag: hoe kunnen we een groeimindset doorgeven aan de volgende generatie? In het onderwijs blijkt de mindset van de leraar cruciaal. Onderzoek toont aan dat voorlichting over groeimindset alleen effect heeft als de docent zelf ook vanuit die mindset opereert.

Van individuele mindset naar collectieve transformatie

De kracht van de groeimindset ligt niet alleen in individuele transformatie. Wanneer teams, organisaties en zelfs samenlevingen deze denkwijze omarmen, ontstaan culturen waarin mensen elkaar stimuleren te groeien. Waar fouten gemaakt mogen worden. Waar vragen stellen waardevoller is dan antwoorden geven.

De vraag is niet óf je een groeimindset kunt ontwikkelen – onderzoek toont overduidelijk aan dat het kan. De vraag is: ben je bereid om de reis te beginnen? Om te accepteren dat groei een proces is van vallen en opstaan? Dat 'ik kan het niet' moet worden 'ik kan het nog niet'?

De boeken en inzichten op deze pagina bieden je een rijke voedingsbodem om je eigen groeimindset te cultiveren. Van de wetenschappelijke fundamenten van Carol Dweck tot de praktische toepassingen in sport, onderwijs en organisaties. Van het leren omgaan met falen tot het ontsluiten van verborgen potentieel. Elk werk belicht het concept vanuit een ander perspectief, maar de boodschap is helder: groei is mogelijk. Altijd. Voor iedereen. Het begint met geloven dat het kan.